ORAN ANALİZİ

Malî tablolarda en az iki sınıfın ya da grubun oranlanarak analiz edilmesine ve yorumlanmasına dayanır.

Finansal tablolarda yer alan kalemler arasında matematiksel ilişki kurmak suretiyle bu kalemlerin birbirinin yüzdesi ya da katı biçiminde analiz etmeye yönelik analiz tekniğine oran analizi denir. Rasyo Analizi olarak da bilinir. Buradaki kalemden kastedilen dönen varlıklar, kısa vadeli yabancı kaynaklar gibi unsurlardır.

Statik bir analizdir.

Oran analizinde amaç işletmenin likidite durumu, borç ödeme gücü, finansman şekli gibi bazı önemli bilgilere ulaşmaktır.

olmak üzere beş farklı oran analizi türü vardır.

LİKİDİTE ORANLARI
FİNANSAL YAPI ORANLARI
FAALİYET ORANLARI
KÂRLILIK ORANLARI
PİYASA TEMELLİ ORANLAR

LİKİDİTE ORANLARI

İşletmenin kısa süreli borçlarını ödeyebilme gücünü ve çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığını saptayabilmek için kullanılır.

En çok kullanılan analiz türüdür. Bu bölümle ilgili sınavlarda sıkça soru gelmektedir.

olmak üzere dört farklı likidite oranı vardır.

Cari Oran

Kısa vadeli borçların ödenmesine bir zorluğun olup olmadığını gösterir. Oranın 2.00'ın üzerinde olması arzu edilir.

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

İşletmeye kredi vermek isteyen banka gibi kuruluşların ilk bakacağı oran, cari oran olacaktır. Eğer oran, arzu edilen düzeyin altında ise işletmeye kredi verilmeyebilir.

Örnek: İşletmenin cari oranı 2, aktif toplamı 10,000 TL, duran varlıklar toplamı 4,000 TL ise kısa vadeli yabancı kaynakları kaç TL'dir?


Aktif
Bilanço
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR ?????
II. DURAN VARLIKLAR 4,000
AKTİF TOPLAMI 10,000
III. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR ?????
IV. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
V. ÖZ KAYNAKLAR
PASİF TOPLAMI 10,000

Aktif toplamından duran varlıklar çıkarıldığında dönen varlıkların toplam değeri bulunur.

Dönen Varlıklar = 10,000 - 4,000 = 6,000 TL

Aktif
Bilanço
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR 6,000
II. DURAN VARLIKLAR 4,000
AKTİF TOPLAMI 10,000
III. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR ?????
IV. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
V. ÖZ KAYNAKLAR
PASİF TOPLAMI 10,000

Cari oran 2 ise

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
2 = 6,000 / X
X = 3,000 TL

Kısa vadeli yabancı kaynaklar 3,000 TL'dir.


Asit - Test Oranı

Dönen varlıklardan stokların çıkarılması sonucu elde edilen değerin kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesi ile bulunur.

Cari orana benzer; fakat cari orandan daha anlamlı sonuçlar verir. Stokların dönen varlıklardan çıkarılmasındaki amaç, bu hesap grubundaki varlıkların paraya çevrilmesinin uzun zaman almasından kaynaklanmaktadır. Bu şekilde kısa vadeli borçların tamamının likit dönen varlıklar ile süratle ödenip ödenemeyeceği anlaşılabilir. Oranın 1.00'ın üzerinde olması arzu edilir.

Asit - Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Örnek: Bir anonim şirketin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
12,000
11 MENKUL KIYMETLER
8,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
9,000
15 STOKLAR
24,000
24 MALÎ DURAN VARLIKLAR
4,000
25 MADDÎ DURAN VARLIKLAR
45,000
TOPLAM
102,000
30 MALÎ BORÇLAR
22,000
32 TİCARÎ BORÇLAR
10,000
40 MALÎ BORÇLAR
30,000
50 ÖDENMİŞ SERMAYE
40,000
54 KÂR YEDEKLERİ
5,000
590 DÖNEM NET KÂRI
15,000
TOPLAM
102,000

Bu bilgilere göre işletmenin cari oranı ve asit - test oranı kaçtır?


1 rakamı ile başlayan hesap grupları dönen varlıkları, 3 rakamı ile başlayan hesap grupları ise kısa vadeli yabancı kaynakları göstermektedir.

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Cari Oran = (12,000 + 8,000 + 9,000 + 24,000) / (22,000 + 10,000)
Cari Oran = 53,000 / 32,000 ≈ 1.66

Asit - Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Asit - Test Oranı = (12,000 + 8,000 + 9,000) / 32,000
Asit - Test Oranı = 29,000 / 32,000 ≈ 0.91


Nakit Oranı

İşletmeye hiçbir nakit girişi olmaması durumunda elde bulunan nakitler ve menkul kıymetlerle kısa vadeli borçların ne kadarının ödenebileceğini gösterir.

Nakit oranının diğer adı disponibilite oranı dır. Oranın 1.00'ın üzerinde olması arzu edilir.

Nakit Oranı = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Örnek: Bir anonim şirketin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
36,000
11 MENKUL KIYMETLER
24,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
9,000
15 STOKLAR
64,000
24 MALÎ DURAN VARLIKLAR
8,000
25 MADDÎ DURAN VARLIKLAR
125,000
TOPLAM
266,000
30 MALÎ BORÇLAR
42,000
32 TİCARÎ BORÇLAR
28,000
40 MALÎ BORÇLAR
10,000
50 ÖDENMİŞ SERMAYE
142,000
54 KÂR YEDEKLERİ
20,000
590 DÖNEM NET KÂRI
24,000
TOPLAM
266,000

Bu bilgilere göre işletmenin nakit oranı kaçtır?


Nakit Oranı = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Nakit Oranı = (36,000 + 24,000) / (42,000 + 28,000)
Nakit Oranı = 60,000 / 70,000 ≈ 0.86


Stok Bağımlılık Oranı

Asit - test oranının 1'den küçük çıkması durumunda kısa vadeli borçların ödenebilmesi için stokların yüzde kaçının satılması gerektiğini belirtir.

Stok Bağımlılık Oranı = [Kıs. Vad. Yab. Kaynaklar - (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler)] / Stoklar

Örnek: İşletmenin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
12,000
11 MENKUL KIYMETLER
8,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
30,000
15 STOKLAR
120,000
II. DURAN VARLIKLAR
240,000
TOPLAM
410,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
60,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
270,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
80,000
TOPLAM
410,000

Bu bilgilere göre işletmenin stok bağımlılık oranı kaçtır?


Stok Bağımlılık Oranı = [Kıs. Vad. Yab. Kaynaklar - (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler)] / Stoklar

Stok Bağımlılık Oranı = [60,000 - (12,000 + 8,000)] / 120,000
Stok Bağımlılık Oranı = (60,000 - 20,000) / 120,000 ≈ 0.33

Yorumu şu şekildedir:

Stokların en az %33'ü satılmalı ki asit - test oranı 1'in üzerine çıkabilsin.


FİNANSAL YAPI ORANLARI

Öz sermaye ile borçlar arasındaki ilişkiyi inceler. Diğer adı Borçlanma Oranları dır.

olmak üzere sekiz farklı finansal yapı oranı vardır.

Bu bölümden özellikle kaldıraç ve finansman oranı üzerine sorular gelmektedir.

Kaldıraç Oranı

Varlıkların yüzde kaçının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir. %50'den aşağı olması arzu edilir. %50'den yüksek olması işletmenin riskli finanse edildiğinin işaretidir.

Kaldıraç Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı

Örnek: İşletmenin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
?????
II. DURAN VARLIKLAR
?????
TOPLAM
?????
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
?????
TOPLAM
?????

Finansal kaldıraç oranı %40, (Dönen Varlıklar / Duran Varlıklar) oranı 2.0 ise soru işaretli yerlerin değerleri ne olmalıdır?


Öz kaynaklara X diyelim.

Öz kaynaklar X ise pasif toplamı (30,000 + 60,000 + X) şeklinde ifade edilebilir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
?????
II. DURAN VARLIKLAR
?????
TOPLAM
90,000 + X
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
X
TOPLAM
90,000 + X

Kaldıraç Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı

0.40 = (30,000 + 60,000) / (30,000 + 60,000 + X)
0.40 = 90,000 / (90,000 + X)
36,000 + 0.4X = 90,000
0.4X = 54,000
X = 135,000

İçler dışlar çarpımı ile basit bir şekilde öz kaynaklar toplamının 135,000 TL olduğu sonucuna ulaşılabilir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
?????
II. DURAN VARLIKLAR
?????
TOPLAM
225,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
135,000
TOPLAM
225,000

(Dönen Varlıklar / Duran Varlıklar) = 2.0 olduğu için Dönen varlıklara 2Y, duran varlıklara ise Y değeri verilebilir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
2Y
II. DURAN VARLIKLAR
Y
TOPLAM
225,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
135,000
TOPLAM
225,000

2Y + Y = 3Y = 225,000 TL ise Y = 75,000, 2Y = 150,000 TL'dir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
150,000
II. DURAN VARLIKLAR
75,000
TOPLAM
225,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
135,000
TOPLAM
225,000

Sonuç olarak dönen varlıklar 150,000 TL, duran varlıklar 75,000 TL, aktif ve pasif toplamı ise 225,000 TL'dir.


Finansman Oranı

Finansal bağımsızlığı gösteren en önemli orandır. Oranın 1.00'dan büyük olması arzu edilir.

Finansman Oranı = Öz Kaynaklar / Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar

Oranın arzu edilen seviyenin altında olunması durumunda işletmenin sahiplerinden daha çok üçüncü kişilerce finanse edildiğini gösterir. Bu da işletme için bir risk unsurudur.

Örnek: Kaya A.Ş.'nin 2016 yılı bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
800
II. DURAN VARLIKLAR
?????
TOPLAM
?????
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
?????
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
?????
V. ÖZ KAYNAKLAR
360
TOPLAM
?????

Kaldıraç Oranı 0.80 ve Cari Oran 1.00 ise finansman oranı kaçtır?


Cari Oran = (Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yab. Kay.) = 1.00 ise Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar da 800 TL'dir.

Duran varlıklara X diyelim.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
800
II. DURAN VARLIKLAR
X
TOPLAM
800 + X
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
800
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
X - 360
V. ÖZ KAYNAKLAR
360
TOPLAM
800 + X

Kaldıraç Oranı = (Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı) = 0.80 ise

(800 + X - 360) / (800 + X) = 0.80 şeklinde bir denklem kurulabilir.

(440 + X) / (800 + X) = 0.80
440 + X = 640 + 0.80X
0.2X = 200
X = 1,000 TL'dir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
800
II. DURAN VARLIKLAR
1,000
TOPLAM
1,800
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
800
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
640
V. ÖZ KAYNAKLAR
360
TOPLAM
1,800

Finansman Oranı = Öz Kaynaklar / Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar olduğu bilindiğine göre

Finansman Oranı = 360 / (800 + 640)
Finansman Oranı = 360 / 1440 = 0.25'tir.

Sonuç olarak finansman oranı %25 çıkmıştır ve bu değer 1.00'dan küçük olduğu için işletmenin daha çok üçüncü kişilerce finanse edildiği ve malî bağımsızlığının düşük olduğu sonucuna varılabilir.


Borç/Özsermaye Oranı

Finansman oranının tersidir. Borçlarının yüzde kaçının öz kaynaklar ile karşılandığını gösterir. Oranın 1.00'dan küçük olması arzu edilir.

Borç/Özsermaye Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Öz Kaynaklar

Otofinansman Oranı

Otofinansman, işletmenin elde ettiği kârın bir kısmının dağıtılmayıp işletmede bırakılmasıdır. Bu şekilde işletme kendine öz kaynak yaratmış olur.

Otofinansman oranı ise, işletmenin otofinansman yoluyla sağlamış olduğu kaynakların oransal gösterimidir.

Otofinansman Oranı = (Kâr Yedekleri - Geçmiş Yıllar Zararları) / Ödenmiş Sermaye

Otofinansman oranı hesap grupları ile gösterilirse

Otofinansman Oranı = (54 KÂR YEDEKLERİ - 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI) / 50 ÖDENMİŞ SERMAYE şeklinde de ifade edilebilir.


Faizin Kazanılma Sayısı

Elde edilen brüt satış kârı ile kredi faizin kaç kez ödenebileceğini gösterir. Bilinen diğer adı faiz karşılama oranı dır.

Faizin Kazanılma Sayısı = Faiz ve Vergi Öncesi Kâr / Finansman Giderleri

Örnek: Dönem Kârı 120,000 TL, Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 36,000 TL ve Finansman Giderleri 40,000 TL ise işletmenin faiz karşılama oranı kaçtır?


Faizin Kazanılma Sayısı = Faiz ve Vergi Öncesi Kâr / Finansman Giderleri
Faizin Kazanılma Sayısı = (120,000 + 40,000) / 40,000 = 4.00

Not: Soruda sadece Dönem Kârı verildiği için Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesap grubunun kullanılmasına gerek yoktur. Eğer Dönem Kârı yerine Dönem Net Kârı verilseydi o zaman Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları grubunu da kullanmalıydık.


Maddî Duran Varlıklar/Özsermaye Oranı

Maddî duran varlıkların ne kadarını öz kaynaklar ile karşılandığını gösterir. Oranın 0.70'den yukarı olması arzu edilir.

Maddî Duran Varlıklar/Özsermaye Oranı = Maddî Duran Varlıklar / Öz Kaynaklar

Bilanço kodları yardımıyla şe şekilde de ifade edilebilir:
Maddi Duran Varlıklar/Özsermaye Oranı = (25 MADDÎ DURAN VARLIKLAR) / (V. ÖZ KAYNAKLAR)


Duran Varlıklar/Devamlı Sermaye Oranı

Duran varlıklarının ne kadarının devamlı sermaye ile finanse edildiğini gösterir. Oranın 1.00'dan büyük olması arzu edilir.

Duran Varlıklar/Devamlı Sermaye Oranı = Duran Varlıklar / (Uzun Vadeli Yab. Kay. + Öz Kaynaklar)

Hatırlanacağı üzere devamlı sermaye, uzun vadeli yabancı kaynaklar ile öz kaynakların toplamını ifade etmektedir.

Bilanço kodları ile şu şekilde de ifade edilebilir:
Duran Varlıklar/Devamlı Sermaye Oranı = (II. DUR. VAR.) / (IV. UZ. VAD. YAB. KAY. + V. ÖZ KAY.)


Devamlı Sermayenin Bağımlılık Oranı

Devamlı sermaye için finansman ihtiyacının ne derece olduğunu gösterir.

Devamlı Sermayenin Bağımlılık Oranı = (Stoklar + Ticarî Alacaklar - Ticarî Borçlar) / Devamlı Sermaye

Bilanço kodları yardımıyla şu şekilde de gösterilebilir:
DSBO = (15 STOK. + 12 TİC. AL. - 32 TİC. BORÇ.) / (IV UZ. VAD. YAB. KAY. + V ÖZ KAY.)


FAALİYET ORANLARI

İşletmenin satışları ile varlık grupları arasındaki ilişki incelenir. Diğer adı etkinlik oranları dır. Verimlilik analizi olarak da bilinir.

olmak üzere yedi farklı faaliyet oranı vardır.

Alacak Devir Hızı

İşletmenin ticarî alacaklarını, gerçekleştirdiği satışlarla yılda kaç kez tahsil ettiğini gösterir. Yüksek olması olumlu yorumlanır.

Alacak Devir Hızı = Kredili Net Satışlar / Ticarî Alacaklar

Ortalama Tahsil Süresi

Alacakların ortalama kaç günde tahsil edildiğini gösterir. Düşük olması olumlu yorumlanır.

Ortalama Tahsil Süresi = 360 / Alacak Devir Hızı

Örnek: İşletmenin kredili net satışları 120,000 TL, ticarî alacakları ise 40,000 TL'dir. Bu bilgilere göre alacaklar ortalama kaç günde tahsil edilmektedir?

Alacak Devir Hızı = Kredili Net Satışlar / Ticarî Alacaklar
Alacak Devir Hızı = 120,000 / 40,000 = 3

Ortalama Tahsil Süresi = 360 / 3 = 120 gün


Maddî Duran Varlıklar Devir Hızı

İşletmenin maddî duran varlıklara aşırı yatırım yapıp yapmadığını gösterir. Oranın düşük olması işletmede atıl kapasitenin olduğunu gösterir.

Maddî Duran Varlıklar Devir Hızı = Net Satışlar / Net Maddî Duran Varlıklar

Net Maddî Duran Varlıklar = Maddî Duran Varlıklar - Birikmiş Amortismanlar şeklinde hesaplanır.

İpucu

Devir hızı mantığını anladıysanız diğer varlıklarla ilgili formüller türetebilirsiniz. Örneğin; Dönen Varlıklar Devir Hızı, (Net Satışlar / Dönen Varlıklar) şeklinde hesaplanır.


Stok Devir Hızı

Stokların yılda kaç kez yenilendiğini gösterir. Yüksek olması işletmenin sürekli satış yapıp, stoklarını yenilediğini gösterir. Bu yüzden olumlu yorumlanır.

Stok Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ortalama Stok

Ortalama Stok = (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) / 2 şeklinde hesaplanır.


Stok Değişim Süresi

Stokların ortalama kaç günde bir yenilendiğini gösterir.

Stok Değişim Süresi = 360 / Stok Devir Hızı

Düşük olması olumlu algılanır.

İpucu

Stok devir hızı mantığını anladıysanız birtakım formülleri kendiniz de türetebilirsiniz. Örneğin; Mamul Devir Hızı, (Satılan Mamul Maliyeti / Ortalama Mamul Stoku) şeklinde hesaplanır.

Örnek: İşletmenin stok ve satış bilgileri aşağıdaki gibidir.

Dönembaşı Stok
Dönemiçi Alışlar
Dönemsonu Stok
Satış Maliyeti
Net Satışlar
10,500
119,000
24,500
105,000
140,000

Bu bilgilere stok devir hızı kaçtır ve stoklar kaç günde bir tükenmektedir?


Stok Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ortalama Stok

Ortalama Stok = (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) / 2
Ortalama Stok = (10,500 + 24,500) / 2
Ortalama Stok = 35,000 / 2

Stok Devir Hızı = 105,000 / (35,000 / 2) = 6 kez

Stok Değişim Süresi = 360 / Stok Devir Hızı
Stok Değişim Süresi = 360 / 6 = 60 gün


Aktif Devir Hızı

İşletmenin sermaye ağırlıklı çalışıp çalışmadığını gösterir. Yüksek olması olumlu algılanır.

Aktif Devir Hızı = Net Satışlar / Aktif Toplamı

Ticarî Borç Devir Hızı

Ticarî borçların ne hızda ödendiğini gösterir.

Ticarî Borç Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ortalama Ticarî Borçlar

Ortalama Ticarî Borçlar = (Dönem Başı Ticarî Borç + Dönem Sonu Ticarî Borç) / 2 şeklinde hesaplanır.


KÂRLILIK ORANLARI

İşletmenin kârlılığının (rantabilitesinin) yeterli olup olmadığını gösterir. Diğer adı Rantabilite Oranları dır.

olmak üzere yedi farklı kârlılık oranı vardır.

Malî Rantabilite

İşletmenin öz sermayesi ile net kârı arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Yüksek olması işletme rantabilitesinin tatmin edici düzeyde olduğunu gösterir.

Malî Rantabilite = Net Kâr / Ortalama Öz Sermaye

Ortalama Öz Sermaye = (Dönem Başı Öz Sermaye + Dönem Sonu Öz Sermaye) / 2 şeklinde hesaplanır.

Not: Net kârdan kasıt dönem net kârıdır.


Ekonomik Rantabilite

Kaynakların verimli kullanılıp kullanılmadığını gösterir. Yüksek olması olumlu yorumlanır.

Ekonomik Rantabilite = Vergi ve Faiz Önceki Kâr / Pasif Toplamı

Hisse Başına Getiri

Hisse senedinin değerini gösterir. Yüksek olması olumlu algılanır.

Hisse Başına Getiri = Net Kâr / Dolaşımdaki Hisse Senedi Sayısı

İş Hacmi Rantabilitesi

İşletme faaliyetlerinin kârlılığı ne derece etkilediğini gösterir. Sermaye yoğun teknolojili işletmelerde bu oranın yüksek olması istenir.

İş Hacmi Rantabilitesi = Faaliyet Kârı / Net Satışlar

Brüt Satış Rantabilitesi

Brüt satış kârlılığı olarak da bilinir. Yüksek olması olumludur.

Brüt Satış Rantabilitesi = Brüt Satış Kârı / Net Satışlar

Dönen Varlık Rantabilitesi

Dönen varlık kârlılığı olarak da bilinir. Yüksek olması olumludur.

Dönen Varlık Rantabilitesi = Net Kâr / Dönen Varlıklar

Kümülatif Kârlılık Oranı

Firmanın uzun vadeli kârlılığını gösterir. Yüksek olması olumlu algılanır.

Kümülatif Kârlılık Oranı = Dağıtılmamış Kâr / Aktif Toplamı

PİYASA TEMELLİ ORANLAR

İşletmenin piyasadaki performansını değerlendirmek amacıyla kullanılır.

olmak üzere beş farklı piyasa temelli oran vardır.

Fiyat/Kazanç Oranı

Hisse senedinin gerçek fiyatı ile işlem görüp görmediğini gösterir. Kısaltması F/K Oranı dır. Düşük olması olumlu algılanır. Hisse senedinin değerinin altında satıldığını belirtir.

F/K Oranı = (Dağıtılacak Kâr Payı / Hisse Senedi Sayısı) / Hisse Senedi Borsa Fiyatı

Piyasa Fiyatı/Defter Değeri Oranı

Hisse senedinin piyasa fiyatı ile defterdeki kayıtlı değeri arasındaki ilişkiyi ölçer. Kısaltması P/D Oranı ve PP/DD Oranı dır. Düşük olması olumlu algılanır.

PP/DD Oranı = Hisse Senedi Borsa Fiyatı / Hisse Senedi Defter Değeri

Firma Değeri

Şirketin satılması durumunda oluşacak piyasa değeridir.

Firma Değeri = İşletmenin Piyasa Değeri + Net Nakitler

Fiyat - Satış Oranı

Firmanın değerinin iş hacminin kaç katı olduğunu gösterir.

Fiyat - Satış Oranı = Firma Değeri / Net Satışlar

Hisse Senedi Plasman Oranı

Hisse senetlerinin maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki ilişkiyi gösterir.

Hisse Senedi Plasman Oranı = Dağıtılacak Kâr Payı / Ödenmiş Sermaye

Genel Tekrar

Uygulama: İşletmenin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
24,000
II. DURAN VARLIKLAR
76,000
TOPLAM
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
?????
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
40,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
10,000
TOPLAM

Bu bilgilere işletmenin cari oranı ve finansman oranı kaçtır?

Yanıtı Göster
Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
24,000
II. DURAN VARLIKLAR
76,000
TOPLAM
100,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
50,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
40,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
10,000
TOPLAM
100,000

Aktif ve pasif toplamlarının eşitliğinden kısa vadeli yabancı kaynakların 50,000 TL olduğu sonucuna ulaşılabilir.

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Cari Oran = 24,000 / 50,000 = 0.48

Finansman Oranı = Öz Kaynaklar / Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
Finansman Oranı = 10,000 / 90,000 ≈ 0.11


Uygulama: İşletmenin hesap grupları özeti aşağıdaki gibidir.

Bu bilgilere işletmenin asit - test oranı, stok bağımlılık oranı ve disponibilite oranı kaçtır?

Yanıtı Göster
Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
36,000
11 MENKUL KIYMETLER
10,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
24,000
13 DİĞER ALACAKLAR
8,000
15 STOKLAR
100,000
32 TİCARÎ BORÇLAR
65,000
33 DİĞER BORÇLAR
25,000
34 ALINAN AVANSLAR
10,000
44 ALINAN AVANSLAR
5,000

Bilanço bu şekilde özetlenebilir.

Asit - Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Asit - Test Oranı = (36,000 + 10,000 + 24,000 + 8,000) / (65,000 + 25,000 + 10,000)
Asit - Test Oranı = 78,000 / 100,000 = 0.78

Stok Bağımlılık Oranı = [Kıs. Vad. Yab. Kaynaklar - (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler)] / Stoklar
Stok Bağımlılık Oranı = [100,000 - (36,000 + 10,000)] / 100,000
Stok Bağımlılık Oranı = 54,000 / 100,000 = 0.54

Stokların en az %54'ü satılmalı ki asit - test oranı 1.00'ın üzerine çıkabilsin şeklinde yorumlanır.

Nakit (Disponibilite) Oranı = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Nakit Oranı = (36,000 + 10,000) / 100,000
Nakit Oranı = 46,000 / 100,000 = 0.46


Uygulama: İşletmenin satılan ticarî mallar maliyeti 200,000 TL, ortalama stok 40,000 TL ve ortalama ticarî alacaklar 20,000 TL ise ortalama stokta kalma süresi kaç gündür?

Yanıtı Göster

Ortalama stokta kalma süresi aynı zamanda stok değişim süresini belirtmektedir.

Stok Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ortalama Stok
Stok Devir Hızı = 200,000 / 40,000 = 5 kez

Stok Değişim Süresi = 360 / Stok Devir Hızı
Stok Değişim Süresi = 360 / 5 = 72 gün

Stoklar yılda ortalama 5 kez ve ortalama 72 günde bir yenilenmektedir şeklinde yorumlanır.


Uygulama: İşletmenin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
200,000
II. DURAN VARLIKLAR
600,000
TOPLAM
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
?????
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
300,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
?????
TOPLAM

Cari oran 1.25 olduğuna göre finansal kaldıraç oranı kaçtır?

Yanıtı Göster

Cari oran 1.25 ise

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
1.25 = 200,000 / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar = 160,000 TL şeklinde özetlenebilir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
200,000
II. DURAN VARLIKLAR
600,000
TOPLAM
800,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
160,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
300,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
340,000
TOPLAM
800,000

Bilançonun aktif ve pasif eşitliğinden öz kaynakların 340,000 TL olduğu sonucuna ulaşılabilir.

Kaldıraç Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı
Kaldıraç Oranı = (160,000 + 300,000) / 800,000
Kaldıraç Oranı = 460,000 / 800,000 ≈ 0.58

Kaldıraç oranı %58'tir.


Uygulama: İşletmenin ticarî alacakları 80,000 TL, kredili net satışları 240,000 TL ve ticarî borçları 60,000 TL ise ortalama tahsilat süresi kaç gündür?

Yanıtı Göster

Ortalama tahsilat süresinden kasıt Ortalama Tahsil Süresi'dir.

Alacak Devir Hızı = Kredili Net Satışlar / Ticarî Alacaklar
Alacak Devir Hızı = 240,000 / 80,000 = 3 kez

Ortalama Tahsil Süresi = 360 / Alacak Devir Hızı = 360 / 3 = 120 gün

Ticarî alacaklar yılda ortalama üç kez ve 120 günde bir tahsil edilmektedir şeklinde yorumlanır.


Pekiştirme: Borçlar ile öz sermaye arasındaki ilişkiyi inceleyen oranların genel adı nedir?

Yanıtı Göster

Finansal Yapı (Borçlanma) Oranları



<<< Bir önceki ders
Bir sonraki ders >>>