30 MALÎ BORÇLAR

İşletmenin kısa vadeli (1 yıldan az süreli) finansal borçları bu grupta yer alır.

hesaplarını içinde barındırır.

Pasifi düzenleyici hesaplar olmadıkları takdirde açılış kayıtları daima alacak taraflı olur.

300 BANKA KREDİLERİ
301 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR
302 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ (-)
303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ
304 TAHVİL ANAPARA BORÇ TAKSİT ve FAİZLERİ
305 ÇIKARILMIŞ BONOLAR ve SENETLER
306 ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER
308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-)
309 DİĞER MALÎ BORÇLAR

300 BANKA KREDİLERİ

Bankalar tarafından temin edilen krediler bu hesapta izlenir.

İlk pasif hesaptır. Diğer pasif hesaplar gibi artışlar alacak, azalışlar borç tarafına yazılır.

Örnek: İşletme Z Bankası'ndan altı ay vadeli 100,000 TL tutarında kredi çekmiştir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
100,000
100,000

Çekilen banka kredisi 300 BANKA KREDİLERİ hesabının alacağına kaydedilir. Kredi tutarı ise 102 BANKALAR hesabına aktarılır.


Örnek: Kısa vadeli olarak kullanılan banka kredisine 2,000 TL faiz tahakkuk etmiştir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
2,000
2,000

Tahakkuk eden kredi faizleri 300 BANKA KREDİLERİ hesabının alacağına aktarılır. Tahakkuk eden faiz işletme açısından bir borç yükümlülüğü olduğu için 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabının borcunda gider olarak gösterilir.


Teminat Mektubu

Yurtdışındaki (ithalatçı) firmalar ithal edecekleri mallar için yurtiçindeki alıcı işletmeye güvenmek isterler. Bu yüzden alıcı işletmeler bankaya, yurtdışındaki mallar geldikten sonra satıcı işletmeye parasının ödeneceğine dair bir teminat mektubu gönderirler. Banka da bu teminat mektubunu yurtdışındaki satıcı işletmeye gönderir. Teminat mektubunda alıcı işletme, satıcı işletmeye parasını ödemediği takdirde parayı bankanın ödeyeceği yazar. Böylece yurtdışındaki satıcı işletme de kendini güvende hisseder. Aksi bir durum olursa banka da alıcı işletmenin teminat olarak gösterdiği duran varlıklar, tahvil, bono gibi varlıklarına el koyabilir. Eğer aksi bir durum olmazsa satıcı işletme ürünlerini yurtiçindeki alıcı işletmeye gönderir. Alıcı işletme satıcıya olan borcunu öder. Bankanın bu işten çıkarı ise komisyondur. Teminat mektubunda belirtilen fiyatın belirli bir oranı kadar banka komisyon alır.

Örnek: İşletme yurtdışından getireceği mallar için Z Bankası'na teminat mektubu vermiş ve teminat karşılığı olarak 200,000 TL nominal değerli devlet tahvilini göstermiştir. Bunun üzerine Z Bankası, işletme adına on iki ay vadeli 180,000 TL kredi vermiştir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
200,000
200,000

İlk olarak elde bulunan devlet tahvili 112 KAMU KESİMİ TAHVİL, SENET ve BONOLARI (teminattaki) yardımcı hesabına aktarılır.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
180,000
180,000

Son olarak alınan kredi 300 BANKA KREDİLERİ hesabının alacağında kayıt altına alınır.

Not: Dikkat edilirse banka, 180,000 TL kredi vermesine rağmen 200,000 TL'lik bir teminat istemiştir. Aradaki 20,000 TL'lik fark işletmenin kredi geri ödemesini yapmaması durumunda bankanın elde edeceği kârdır. Literatürde bankanın elde edebileceği bu kazanca kâr marjı denir. Bankalar teminat mektubu istediklerinde daima kâr marjı esasına göre kredi verirler. Kredi tutarına eşit ya da ondan daha düşük tutarlı teminatlar istemezler.


Örnek: İşletme yurtdışından satın alacağı mallar için Z Bankası'na teminat mektubu vermiştir. Teminat karşılığı olarak 300,000 TL değerinde uzun vadeli alacak senedini göstermiştir. Yurtdışındaki firma ile anlaşma sağlanmış ve Z Bankası, işletmenin mevduat hesabından 4,000 TL komisyon almıştır. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
300,000
300,000

Cüzdandaki uzun vadeli alacak senetleri, teminattaki senetlere aktarılır.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
4,000
4,000

Ödenen komisyon tutarı 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesabının borcunda gösterilir.


Örnek: Kısa vadeli olarak kullanılan banka kredisinin ilk taksidi, faizi ile birlikte 12,800 TL olarak işletmenin mevduat hesabından ödenmiştir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
12,800
12,800

Kredinin geri ödemesi yapıldığında 102 BANKALAR alacaklandırılır ve 300 BANKA KREDİLERİ borçlandırılır.


Örnek: 01/11/2016 tarihinde 100,000 TL tutarında 9 ay vadeli %12 faiz oranlı banka kredisi çekilmiştir. Kredinin anapara ve faizi vade sonunda ödenecektir. 01/11/2016 ve 31/12/2016 tarihlerinde yapılması gereken kayıtları yazınız.

Borç
01/11/2016
Alacak
100,000
100,000

Çekilen banka kredisi 300 BANKA KREDİLERİ hesabının alacağında izlenir.

Borç
31/12/2016
Alacak
2,000
2,000

Dönemsellik kavramı gereği kredinin ödenecek faizi tahakkuk etmiştir. 01/11 ~ 31/12 tarihleri arasında 2 ay vardır. Bu sebeple iki aylık faiz tahakkuk kaydı yapılmalıdır.

Ödenecek Faiz Tutarı = 100,000 x %12 x 2/12 = 2,000 TL'dir.

Ödenecek faizin tahakkuku 381 GİDER TAHAKKUKLARI hesabında pasifleştirilir. Faiz gideri ise 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabının borcunda gösterilir.


Örnek: İşletme 1$ = 2.70 TL kurundan 100,000$ tutarında kısa vadeli banka kredisi çekmiştir. Dönem sonunda 1$ = 2.90 TL'dir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
31/12/20xx
Alacak
20,000
20,000

Kurun yükselmesinden dolayı işletmenin borcu (2.90 - 2.70) x 100,000$ = 20,000 TL tutarında artmıştır. Kur farkı 300 BANKA KREDİLERİ hesabına yansıtılır. 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabı ise borçlandırılır.

Bu örnekte 780 FİNANSMAN GİDERLERİ yerine, 656 KAMBİYO ZARARLARI hesabı kullanılmaz. Çünkü banka kredileri işletmenin esas faaliyet konusu dışında finansman sağlamak için kullanılır.


Örnek: İşletme 1$ = 2.70 TL kurundan 100,000$ tutarında kısa vadeli banka kredisi çekmiştir. Dönem sonunda 1$ = 2.20 TL'dir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
31/12/20xx
Alacak
50,000
50,000

Dönem sonunda kur farkından dolayı (2.70 - 2.20) x 100,000$ = 50,000 TL kazançlı çıkılmıştır. Bu sebeple 300 BANKA KREDİLERİ borçlandırılarak 780 FİNANSMAN GİDERLERİ alacaklandırılır.

Sonuç olarak, çekilen banka kredisinin borç yükümlülüğü dönem sonunda 50,000 TL tutarında azalmıştır.

Not: Bu soru tipi gelebilecek en zor sorulardan biridir. Çünkü 780 FİNANSMAN GİDERLERİ borç taraflı çalışmasına rağmen ve düzeltme kaydı yapılmamasına rağmen alacaklandırılmıştır.


Uygulama: İşletmenin Z Bankası'na vermiş olduğu teminat mektubu karşılığında 6,600 TL komisyon işletmenin mevduat hesabından ödenmiştir. Muhasebe kaydını yapınız.

Yanıtı Göster
Borç
xx/xx/20xx
Alacak
6,600
6,600

Teminat mektupları için ödenen komisyon, 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesabının borcunda gösterilir.


Uygulama: Dönem sonunda kısa vadeli banka kredisi için 4,440 TL faiz tahakkuk etmiştir. Anapara ve faiz vade sonunda ödenecektir. Muhasebe kaydını yapınız.

Yanıtı Göster
Borç
31/12/20xx
Alacak
4,440
4,440

Dönem sonlarında kısa vadeli banka kredileri için tahakkuk eden faizler 381 GİDER TAHAKKUKLARI hesabının alacağında gösterilir. Faiz gideri ise 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabının borç tarafına yansıtılır.


301 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR

Bilgi yok.


302 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ (-)

Bilgi yok.


303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ

Uzun vadeli olarak kullanılan kredilerin izleyen dönemde ödenecek anapara ve/veya faizleri için kullanılır.

Sorularda "anapara ve faiz yıllık olarak eşit taksitlerle ödenecektir." gibi ifadeler varsa bu hesap aklınıza gelmeli.

Örnek: İşletme 01/10/2015 tarihinde 4 yıl vadeli %24 faiz oranlı 400,000 TL tutarında uzun vadeli banka kredisi çekmiştir. Anapara ve faiz eşit taksitlerle yıllık olarak ödenecektir. 01/10/2015, 31/12/2015, 01/10/2016 ve 31/12/2016 tarihlerinde yapılması gereken kayıtları yazınız.

Borç
01/10/2015
Alacak
400,000
400,000

Çekilen kredi uzun vadeli olduğu için 400 BANKA KREDİLERİ hesabında gösterilir.

Borç
31/12/2015
Alacak
24,000
100,000
124,000

01/10 ~ 31/12 tarihlerindeki 3 aylık faiz tutarı 400,000 x %24 x 3/12 = 24,000 TL'dir. 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabında gösterilir. Anapara ve faiz eşit taksitlerle ödeneceği için 400 BANKA KREDİLERİ borçlandırılarak faiz tutarı ile birlikte 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ hesabına aktarılır.

Borç
01/10/2016
Alacak
124,000
72,000
196,000

İlk taksidin ödeme gününde 01/01 ~ 01/10 tarihleri arasındaki 9 aylık faiz ve önceki dönemde 303 nolu hesapta kayıt altına alınan borç, banka yoluyla ödenir.

Borç
31/12/2016
Alacak
18,000
100,000
118,000

2016 dönem sonunda kredinin 300,000 TL'lik anaparası kalmıştır. Bu sebeple 01/10/2016 ~ 31/12/2016 tarihleri arasındaki üç aylık faiz tutarı 18,000 TL'dir.

Ödenecek Faiz Tutarı = 300,000 x %24 x 3/12 = 18,000 TL


Uygulama: İşletme 100,000 TL tutarında 2 yıl vadeli %12 faiz oranlı banka kredisini 01/04/2016 tarihinde Z Bankası'ndan çekmiştir. Anapara vade sonunda, faiz ise yıllık olarak ödenecektir. 01/04/2016, 31/12/2016, 01/04/2017, 31/12/2017 ve 01/04/2018 tarihlerindeki kayıtları yazınız.

Yanıtı Göster
Borç
01/04/2016
Alacak
100,000
100,000

Çekilen kredi uzun vadeli olduğu için 400 BANKA KREDİLERİ hesabında kayıt altına alınır.

Borç
31/12/2016
Alacak
9,000
9,000

Aylık faiz gideri 100,000 x %12 x 1/12 = 1,000 TL'dir.

Sadece faiz yıllık olarak ödeneceği için 01/04 ~ 31/12 tarihleri arasındaki 9 aylık faiz gideri 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ hesabına aktarılır.

Borç
01/04/2017
Alacak
9,000
3,000
12,000

01/01/2017 ~ 01/04/2017 tarihleri arasındaki üç aylık faiz gideri olan 3,000 TL ile birlikte senelik faiz tutarları ilk taksit günü ödenir.

Borç
31/12/2017
Alacak
100,000
9,000
109,000

2017 dönemi bilanço gününde kredinin vadesine bir yıldan az süre kaldığı için 9 aylık faiz giderleri ile birlikte 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ hesabına aktarılır.

Borç
01/04/2018
Alacak
109,000
3,000
112,000

Vade gününde kredinin geri ödemesi tamamlanır.


304 TAHVİL ANAPARA BORÇ TAKSİT ve FAİZLERİ

Bilanço tarihi itibariyle vadesine bir yıldan az kalan tahvil anapara ve faiz ödemeleri için kullanılır.

303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ hesabına benzer.

Örnek: İşletme 01/11/2015 tarihinde 2 yıl vadeli 200,000 TL nominal değerli %24 faiz oranlı tahvil ihraç etmiştir. Tahvilin anapara ve faiz ödemeleri eşit taksitlerle yıllık olarak gerçekleştirilecektir. 01/11/2015, 31/12/2015, 01/11/2016, 31/12/2016 ve 01/11/2017 tarihlerinde yapılması gereken kayıtları yazınız.

Borç
01/11/2015
Alacak
200,000
200,000

İhraç edilen tahvil 405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER hesabının alacağında kayıt altına alınır.

Borç
31/12/2015
Alacak
100,000
8,000
108,000

Aylık faiz gideri 200,000 x %24 x 1/12 = 4,000 TL'dir. 01/11 ~ 31/12 tarihleri arasındaki iki aylık faiz gideri ise 8,000 TL'dir.

Bilanço gününde anaparanın yarısı ile birlikte faiz giderleri 304 TAHVİL ANAPARA BORÇ TAKSİT ve FAİZLERİ hesabına aktarılır.

Borç
01/11/2016
Alacak
108,000
40,000
148,000

01/11/2016 tarihinde tahvilin ilk taksidi ödenir.

Borç
31/12/2016
Alacak
100,000
4,000
104,000

Tahvilin anaparası 100,000 TL olduğu için iki aylık faiz gideri 4,000 TL şeklinde hesaplanır.

Borç
01/11/2017
Alacak
104,000
20,000
124,000

Vade gününde tahvilin tüm borçları ödenir.


305 ÇIKARILMIŞ BONOLAR ve SENETLER

İhraç edilen bonolar ve kısa vadeli senetler bu hesapta izlenir.

Örnek: İşletme 6 ay vadeli %13.75 faiz oranlı 120,000 TL nominal değerli finansman bonosunu 07/05/2016 tarihinde nakit karşılığı ihraç etmiştir. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
120,000
120,000

İhraç edilen finansman bonosu 305 ÇIKARILAN BONOLAR ve SENETLER hesabının alacağında izlenir.


306 ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER

Bilgi yok.


308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-)

Nominal değerinin altında ihraç edilen menkul kıymetlerin takibi için kullanılır.

Pasifi düzenleyici bir hesap olduğu için açılış kaydı daima borç taraflıdır.

Örnek: İşletme, 01/03/2016 tarihinde 3 ay vadeli 60,000 TL nominal değerli finansman bonosunu 50,000 TL nakit karşılığında ihraç etmiştir. 01/03/2016 ve 01/06/2016 tarihlerindeki kayıtları yapınız.

Borç
01/03/2016
Alacak
50,000
10,000
60,000

Finansman bonosunun nominal değeri ile satış fiyatı arasındaki fark 308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-) hesabının borcunda izlenir.

Borç
01/06/2016
Alacak
60,000
10,000
60,000
10,000

Vade gününde 308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-) hesabı alacaklandırılarak 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabının borcunda faiz gideri olarak gösterilir.

İpucu

Menkul kıymet ihraç farkları hesabı kullanılıyorsa ihraç edilen menkul kıymetin faiz oranı yoktur. İhraç farkı zaten faiz gideridir.


309 DİĞER MALÎ BORÇLAR

Kredi kartından nakit çekildiği takdirde kullanılır.

Örnek: Personelin 777 TL tutarındaki kişisel ihtiyacı işletmenin kredi kartından nakit çekilerek karşılanmıştır. Muhasebe kaydını yapınız.

Borç
xx/xx/20xx
Alacak
777
777

Personelden olan alacak 135 PERSONELDEN ALACAKLAR hesabında izlenir. Kredi kartından nakit çekildiği için de 309 DİĞER MALÎ BORÇLAR hesabı alacaklandırılır.

Eğer kredi kartından nakit çekilmeden, sadece kredi kartı ile alışveriş yapılsaydı 336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR hesabı kullanılmalıydı.


Genel Tekrar

Uygulama: İşletme, 10/07/2016 tarihinde 40,000 TL tutarında %12 faiz oranı ile üç ay vadeli banka kredisi çekmiştir. Anapara ve faiz vade sonunda ödenecektir. 10/07/2016 ve 10/10/2016 tarihlerindeki muhasebe kayıtlarını yapınız.

Yanıtı Göster
Borç
10/07/2016
Alacak
40,000
40,000

Banka kredisi 300 BANKA KREDİLERİ hesabında kayıt altına alınır.

Borç
10/10/2016
Alacak
40,000
1,200
41,200

Aylık faiz tutarı 40,000 x %12 x 1/12 = 400 TL'dir. Üç aylık faiz tutarı 1,200 TL'dir. Faiz gideri 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabının borcunda gösterilir.


Uygulama: İzleyen yılda ödecek tahvilin anapara taksidi 130,000 TL, cari dönemde tahakkuk eden faiz tutarı ise 22,000 TL'dir. Anapara ve faiz yıllık olarak ödenmektedir. Bilanço gününde yapılması gereken kaydı yazınız.

Yanıtı Göster
Borç
31/12/20xx
Alacak
130,000
22,000
152,000

Tahvilin izleyen dönemde ödecek anapara taksidi 405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER hesabı, cari dönemde tahakkuk eden faiz gideri ise 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabı borçlandırılarak 304 TAHVİL ANAPARA BORÇ TAKSİT ve FAİZLERİ hesabının alacağına aktarılır.


Uygulama: İşletme, 01/02/2016 tarihinde 80,000 TL nominal değerli %24 faiz oranlı 12 ay vadeli finansman bonosunu banka aracılığı ile ihraç etmiştir. Anapara ve faiz vade sonunda ödenecektir. 01/02/2016, 31/12/2016 ve 01/02/2017 tarihlerinde yapılması gereken kayıtları yazınız.

Yanıtı Göster
Borç
01/02/2016
Alacak
80,000
80,000

Finansman bonosunun ihraç kaydı 305 ÇIKARILMIŞ BONOLAR ve SENETLER hesabında izlenir.

Borç
31/12/2016
Alacak
17,600
17,600

Bononun aylık faiz gideri 80,000 x %24 x 1/12 = 1,600 TL'dir. İhraç tarihinden bilanço gününe kadar olan 11 aylık faiz gideri ise 17,600 TL'dir.

Bir sonraki dönem ödenecek faiz tutarı 381 GİDER TAHAKKUKLARI hesabının alacağında gösterilir.

Borç
01/02/2017
Alacak
80,000
17,600
1,600
99,200

Vade gününde 01/01 ~ 01/02 tarihleri arasındaki 1 aylık 1,600 TL faiz gideri ile birlikte bononun anaparası ve faizi ödenir.


Uygulama: Banka teminat mektubu karşılığında 2,800 TL komisyonu işletmenin vadesiz mevduat hesabından almıştır. Muhasebe kaydını yapınız.

Yanıtı Göster
Borç
xx/xx/20xx
Alacak
2,800
2,800

Teminat mektubu karşılığı alınan komisyonlar 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesabında gider olarak gösterilir.


Uygulama: İşletme 01/09/2015 tarihinde iki yıl vadeli %24 faiz oranlı 400,000 TL banka kredisi almıştır. Anapara vade sonunda, faiz ise yıllık olarak ödenecektir. 31/12/2015 ve 01/09/2016 tarihlerindeki muhasebe kayıtlarını yapınız.

Yanıtı Göster
Borç
31/12/2015
Alacak
32,000
32,000

Aylık faiz gideri 400,000 x %24 x 1/12 = 8,000 TL'dir. 01/09 ~ 31/12 tarihleri arasındaki 4 aylık faiz gideri ise 32,000 TL'dir. Faiz bir sonraki dönem ödeneceği için 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ hesabında izlenir.

Borç
01/09/2016
Alacak
32,000
64,000
96,000

Faiz ödemesinin ilk taksidinde 2015 yılına ait faiz giderleri ile birlikte 2016 yılına ait 8 aylık faiz tutarı banka aracılığı ile ödenir.


Pekiştirme: Nominal değerinin altında ihraç edilen bonoların satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki fark hangi hesapta izlenir?

Yanıtı Göster

308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-) hesabının borcunda


Pekiştirme: 30 MALÎ BORÇLAR hesap grubundaki hesapları, hesap kodları ile beraber sırasıyla yazınız.

Yanıtı Göster

30 MALÎ BORÇLAR

  • 300 BANKA KREDİLERİ
  • 301 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR
  • 302 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ (-)
  • 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ ve FAİZLERİ
  • 304 TAHVİL ANAPARA BORÇ TAKSİT ve FAİZLERİ
  • 305 ÇIKARILMIŞ BONOLAR ve SENETLER
  • 306 ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER
  • 308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI (-)
  • 309 DİĞER MALÎ BORÇLAR


<<< Bir önceki ders
Bir sonraki ders >>>